صفحه اصلی
تماس با ما
آر اس اس
جمعه ٠١ آذر ١٣٩٨  -  
Islamic Republic of IRAN: Health Education & Promotion Dept.
صفحه اصلی > پرسش و پاسخ > دوران ها ی زندگی > دوران کودکی > تغذیه با شیر مادر 
تغذیه با شیر مادر

بسمه تعالی

سؤال و جواب های رايج مادران
در رابطه با
تغذيه باشيرمادر

 


فهرست
1-    روش مطلوب و صحيح تغذيه شيرخوار چگونه است؟
2-چرا تغذیه با شیرمادر توصیه می شود ؟
3-  اهميت تغيير تركيب شير مادر چيست؟
4-آغوز چيست و چرا تغذيه نوزاد با آغوز تاکید می شود ؟
5-تغذيه با شير مصنوعي( شيرخشك) چه مضراتی دارد ؟
6-آيا مي توانم به شيرخوارم  پستانك ( گول زنك ) بدهم؟
7-چرا  قبل از شروع شير مادر نبايد مواد ديگري به نوزاد داده شود؟
8-آيا شيرخوار در طول شب هم نياز  به شيرمادر دارد ؟
9-چند بار در شبانروز و به چه مدت شيرخوار نياز به  شير خوردن دارد ؟
10-آيا در هر وعده تغذيه بايد از هر دو پستان شير داد ؟
11-چرا شیرخوار را باید مکرر تغذیه کرد؟
12-چرا وضعيت صحيح بغل كردن و پستان گرفتن شيرخوار اهميت دارد؟
13-اگر شیرخوار پستان را درست نگرفته باشد، چه باید کرد؟
14-وضعيت صحيح در آغوش گرفتن شيرخوار و نحوه درست پستان گرفتن او چگونه است؟
15-وضعيت مادر هنگام شيردادن چگونه بايد باشد ؟
16-چطور تشخيص دهم كه شيرم  كافي است؟
17-در چه مواقعي بايد شيرخوار با شيردوشيده شده تغذيه شود ؟
18-چگونه بايد شيرم را بدوشم ؟
19- تا چه مدت و چگونه مي توان شير دوشيده شده مادر را ذخيره كرد ؟
20-شير دوشيده شده منجمد را چگونه بايد ذوب كرده و به شيرخوار بدهم  ؟
21-از چه زماني  مي توان غذاهاي كمكي را  براي كودك شروع كرد؟
 22-شروع زودرس غذاهای کمکی (قبل از 6 ماهگی) چه خطراتی دارد؟
23-شروع دیرتر از موعد غذاهای کمکی چه خطراتی دارد؟
24- آيا در سال دوم زندگي هم تغذيه با شيرمادر ضروري است؟
25-چگونه  شيرخوارم را  با فنجان  تغذيه كنم ؟
26-چگونه كودكم را از شير بگيرم؟
27.آيا مي¬توانم با استفاده ازمواد غذايي شيرافزا، شيرم را افزايش دهم؟
28-شيرخوارم يك پستانم را نمي گيرد، چه كنم؟
29-با نوک پستان صاف و فرورفته چه بايد كرد؟
30-نحوه استفاده از سرنگ برای درمان نوک پستان فرو رفته چگونه است؟
31-چرا نوك پستانم دچار زخم و شقاق شده و چه بايد كرد ؟
32-    برفك نوك پستان چرا به وجود مي آيد و چگونه درمان مي شود؟
33-در صورت بروز احتقان در پستان مادر چه بايد كرد؟
34-برجستگي كوچك و دردناكي در پستانم احساس مي كنم،‌ مشكل چيست و چگونه بايد آن را درمان كرد؟
35-پستانم دچار عفونت (‌ماستيت)‌ شده روش درمان چيست ؟
36-دچار آبسه پستان شده ام، چه بايد كرد آيا شير دادن ممنوع است؟
37- مي خواهم به سر كار برگردم، چگونه شيرخوارم را تغذيه كنم؟
38-در شرایط اضطراري (بحرانها)روش  برتر تغذيه شيرخوار چيست ؟
39-آيا در صورت بارداري مجدد مي توان به  شيردهي ادامه داد ؟
40-من به سرماخوردگي مبتلا شده ام آيا مي¬توانم شيرخوارم را باشير خودم تغذيه كنم؟
41-من به آبله مرغان مبتلا هستم آيا مي¬توانم شيرخوارم را باشير خودم تغذيه كنم؟
42-من به ویروس تبخال مبتلا هستم آيا مي¬توانم شيرخوارم را باشير خودم تغذيه كنم؟
43-در صورت درمان قبلی سرطان پستان مادر ، آيا شیردهی منع می شود ؟
44-شيرخوارم  دچار زردي شده است آيا مي¬توانم او را با شير خودم تغذيه كنم؟
45-کدام  شیرخواران نیاز به شیر جایگزین دارند؟
46- شيرخوارم  دچار اسهال  شده است آيا مي¬توانم او را با شير خودم تغذيه كنم؟
47- آيا مي¬توانم همزمان با مصرف دارو شيرخوارم را با شير خودم تغذيه كنم؟
48-من دیابت دارم آيا مي¬توانم شيرخوارم را با شير خودم تغذيه كنم؟
49-من به سل مبتلا هستم آيا مي¬توانم شيرخوارم را باشير خودم تغذيه كنم؟
50-من به سرخجه مبتلا هستم آيا مي¬توانم شيرخوار خود را باشير خودم تغذيه كنم؟




مقدمه :
همه مادران به طور طبيعي وغريزي علاقمند به تغذيه فرزندان خود با شير مادر هستند و سعي دارند بهترين مراقبت و تغذيه را براي آنان فراهم نمايند. اما شيردهي و تغذيه شيرخوار با شيرمادر فرآيندي است كه نياز به آموختن و كسب مهارت هاي لازم دارد كه با وجود انگيزه و علاقمندي مادران و حمايت اطرافيان تسهيل مي گردد.
مادران نياز دارند كه وضعيت صحيح در آغوش گرفتن و به پستان گذاشتن شيرخوار، روش مطلوب تغذيه با شيرمادر،دوشيدن شير ،راه هاي حفظ تداوم و افزايش شيرمادر، مقابله با مشكلات پستاني..... را بدانند، تمرين و كسب تجربه كنند، مورد حمايت قرار گيرند و به نگراني ها و سؤالات آنان پاسخ كاربردي و صحيح داده شود. كاركنان بهداشتي درماني نياز دارند كه مادران را در دوران بارداري آماده نموده و از اولين ثانيه هاي پس از تولد براي تماس پوستي و شير دادن به نوزاد كمك كرده ،آموزش داده و به آنان اعتماد به نفس بدهند و آن ها را براي پيشگيري و حل مشكلات شيردهي كمك نموده و تا موفقيت كامل پيگيري نمايند. از سوي ديگر حضور مؤثر، فعال و حمايت اطرافيان و نزديكان مادر از اركان مهم موفقيت مادر در امر شيردهي است.  
اين كتابچه كه به پرسش هاي رايج مادران پاسخ مي دهد، مي تواند مورد استفاده هر سه گروه فوق قرار گيرد و اميد است در تغذيه موفق شيرخواران با شيرمادر مؤثر باشد.


1-روش مطلوب و صحيح تغذيه شيرخوار چگونه است؟
برقراري تماس پوستي با نوزاد بلافاصله پس از تولد و شروع تغذيه نوزاد با آغوز ظرف ساعت اول تولد، تغذیه انحصاری شيرخوار با شیرمادر بطور مكرر ، در شب و روز و در هر وعده بطور نامحدود برای 6 ماه اول عمر توصيه مي شود. منظور از تغذيه انحصاري با شيرمادر آن است كه شیرخوار در 6 ماه اول نیاز به آب، مایعات یا غذاهای دیگر ندارد. (مصرف ويتامين و مواد معدني مجاز است.) پس از پايان 6 ماهگی بايد غذاهاي كمكي به شيرخوار داده شود، تنوع و مقدارغذاها بتدريج افزايش يافته لازم به ذكر است كه تغذيه شيرخوار با شيرمادر ادامه دارد. ضمنا استفاده از شيشه و پستانك منع مي شود. در سال دوم ، استفاده از غذاهاي خانواده همراه با ادامه تغذيه باشيرمادر در تامين نيازهاي تغذيه اي شيرخوار حائز اهمیت است.


2-چرا تغذیه با شیرمادر توصیه می شود ؟

 تغذیه با شیرمادر نيازهاي تغذيه اي شيرخواران را  تامين نموده و بهترين الگوي رشد و تكامل مطلوب كودكان را فراهم مي كند. شیرمادر یک مایع بي نظير و زنده حاوي عوامل ضد عفونت است که شیرخوار را در مقابل بسياري از بيماري ها و عفونت ها (مثل اسهال و  عفونت هاي گوارشي و تنفسي، عفونت گوش، آسم و اگزما و آلرژي....) محافظت می کند و مرگ و مير ناشي از اين بيماري ها را كاهش مي دهد و همچنين احتمال چاقي و بيماري هاي مزمن از جمله: بيماري هاي قلبي عروقي، پرفشاري خون، سرطان ها و ديابت را در بزرگسالي كاهش مي دهد.
شیر هر مادري برای فرزند خودش بهترین است و تركيب آن براساس تغییر نیازهای او برحسب سن شيرخوار و حتي در هروعده تغيير مي كند.
تغذیه با شیرمادر به رشد و تکامل فک و صورت كمك كرده و از پوسیدگی دندان پیشگیری مي كند. امكان تكلم بهتر، هوش بالاتر و کسب مهارتهای تکاملی وتحصیلی بهتر را در آينده فراهم مي كند.
تغذیه با شیرمادر تامین کننده گرما، صمیمیت، نزدیکی و تماس مادر وکودک است که نتیجه آن ارتقاء تکامل جسمی و عاطفی کودک است. بعلاوه شیرمادر همیشه و همه جا در دسترس است و نیازی به خریدن، آماده كردن، تجهيزات و ذخیره سازی ندارد.
 شيردهي برای مادران نیز مزاياي فراواني دارد : پيشگيري از کم خوني، سرطان پستان، شکستگی گردن استخوان ران در سنین کهولت و تاخير در شروع قاعدگي و بارداري مجدد پس از زايمان از مزاياي شيردهي براي مادران است و نيز وزن اضافي دوران بارداري را زودتر از دست مي دهند.


3-  اهميت تغيير تركيب شير مادر چيست؟
تركيب شير مادر همراه با رشد شير خوار، در طول هر وعده  تغذيه شيرخوار ، بين دفعات مختلف شيردهي و نيز در طول روز تغيير مي كند. در روزها ي اول پس از زايمان پستان ها آغوز توليد مي كنند. مواد ايمني بخش آغوز برای حفاظت نوزاد در برابر عفو نت ها حیاتی است. پس از آغوز، شيرانتقالي است كه از 7 الی 10 روز پس از تولد تا 2 هفتگی است وسپس شير رسيده ترشح مي شود. درشير رسيده ، پروتئین کمتر، اما ویتامین های محلول در آب ،لاکتوز و چربی بیشتری وجود دارد. مكيدن هاي مكرر شيرخوار مقدار شير مادر را افزايش مي دهد.بعلاوه در شروع هر وعده شيردهي چربي شير مادر كم است كه بتدريج ميزان آن  بيشتر مي شود.
شير پيشين- شيري كه در ابتداي هر وعده شيردهي از پستان ها خارج مي‌شود، رقيق تر بوده و آب مورد نياز شيرخوار را تامين مي كند و حاوي مقادير فراوان پروتئين، لاكتوز و ساير مواد مغذي است. شير پسين - در انتهاي هر وعده شيردهي از پستان هاخارج مي شود، سرشار از چربي بوده و انرژي مورد نياز شيرخوار را تامين مي كند. به همين دليل تغذيه با شير مادر را در هر وعده نبايد به سرعت خاتمه داد و شيرخوار را از پستان جدا كرد ، بلكه بايد اجازه داد تغذيه با شير مادر تا زماني كه كودك مي خواهد ، ادامه يابد تا شير چرب انتهايي را دريافت كند .


4-آغوز چيست و چرا تغذيه نوزاد با آغوز تاکید می شود ؟

  شيري كه پستان ها در دو سه روز اول پس از زايمان توليد مي كنند، آغوز يا ماك يا كلستروم ناميده ميشود كه غليظ و زرد رنگ و يا به رنگ روشن و سرشار از مواد ايمني بخش است و نوزاد را در برابر عفو نتها محافظت ميكند به حدي كه آن را اولين واكسن نوزاد مي نامند. در مقايسه با شيري كه پس از آن توليد مي شود،‌داراي مقدار بيشتري پروتئين و ويتامين هاي محلول در چربي و برخي مواد معدني مثل سديم و مقدار كمتري چربي و ويتامين هاي محلول در آب است. گرچه حجم  آغوز محدود است و در هر نوبت شير دهي ممكن است حتي بيش از يك يا دو قاشق مربا خوري در هر پستان نباشد،‌اما نياز  نوزاد هم در همين حد است. جريان شير از روز سوم تا ششم بعد از زايمان برقرار مي شود.



5-تغذيه با شير مصنوعي( شيرخشك) چه مضراتی دارد ؟
ترکيب شير مصنوعی يکسان است و مانند شير مادر تغيير نمی کند. هورمون ها،آنزيم ها، انواع املاح و نحوه جذب آن ها و صدها فاكتور ايمني بخش موجود در شيرمادر، در شيرمصنوعي وجود ندارد. بعلاوه كودكان از فوايد شير مادر در ارتقاء بهره هوشي و همچنين از فوايد عاطفي تغذيه با شير مادر و امنيت رواني ناشي از آن در دوران بلوغ محروم مي شوند و اين امر بر تكامل رواني اجتماعي كودك در آينده اثر مي گذارد.
احتمال آلوده شدن هنگام تهيه و طرز تهيه نادرست يعني رقيق يا غليظ درست كردن شير مصنوعي كودك را با بيماري و دريافت ناكافي يا زياد مواد مغذي و در نتيجه كاهش رشد ، سوءتغذيه، گرسنگي و بيقراري .... مواجه ميكند.
برخي ديگر از خطرات تغذيه با شير مصنوعي عبارتند از: ابتلاء شيرخوار به بسياري از بيماري ها (مثل اسهال واستفراغ،دل دردهای قولنجی، عفونت هاي گوش و ادراری ، مننژيت، اگزما،آسم.....)،احتمال ابتلاء به چاقی، بيماري های قلبی و عروقی و بيماری قند نيز در بزرگسالی بيشتر می شود. ضمنا مادر هم از فوايد شير دهي محروم مي شود. هزينه خريد شير مصنوعي چندين برابر هزينه مورد نياز براي تغذيه صحيح مادر است.

6-آيا مي توانم به شيرخوارم  پستانك ( گول زنك ) بدهم؟
رایج ترین و بدترين راه آرام کردن شیرخوار دادن پستانک به اوست. مکیدن از نیازها و غرایز طبیعی کودک است.شیر خوار  این نياز خود را با مکیدن پستان مادر ارضا می کند . اگر انگشتان دستش را بمکد خیلی بهتراز وابسته شدن به پستانک است.
از معايب و مضرات استفاده از پستانك و سرشيشه ميتوان به موارد ذيل اشاره نمود :
1.پستانك به سهولت آلوده می شود و شیرخوار را بیمار می کند، تمیز کردن و ضدعفونی کردن آن ساده نیست،
2. در بلند مدت به شکل و حالت فک ،دهان و دندان های کودک لطمه می زند.
3. سردر گمي شيرخوار در مكيدن و امتناع او از گرفتن پستان مادر( كه اين مسئله باعث کوتاه  شدن طول مدت مکیدن در شبانه روز،كوتاه شدن مدت تغذیه با شیر مادر و قطع شيردهي مي گردد)
4. كاهش دفعات تغذيه با شيرمادر و در نتيجه کندی افزایش وزن شیر خوار، اثر سوء بر هوش كودك،
5. آثار زيانبار بر تكامل رواني اجتماعي و تكلم كودك، اثر سوء بر تمايل كودك براي تقليد صداها وهوشمندي او
6. عفونت گوش مياني، عفونت قارچي دهان ،برفك و پوسيدگي دندان ورشد دنداني نامناسب شيرخواران
7. وابستگي مداوم شيرخوار به آن
8. افزايش احتمال حاملگي زودرس مادر  و افزایش احتمال آبسه پستان در برخی مادران
برخي از اين  اثرات نامطلوب دائمي است و اصلاح پيامدهاي آن در مراحل بعدي زندگي بي نهايت مشكل است .


7-چرا  قبل از شروع شير مادر نبايد مواد ديگري به نوزاد داده شود؟

برخي مادران يا مادر بزرگ ها قبل از شروع تغذيه نوزاد با آغوز، موادي مثل شيرخشت ، ترنجبين، آب قند، كره يا نوشيدني هاي ديگر به نوزاد مي دهند. تغذيه با اين مواد خطرناك است چون جانشين تغذيه نوزاد با آغوز بعنوان اولين تغذيه او مي شود، احتمال ابتلا كودك را به عفونت هايي نظير اسهال، سپتي سمي و مننژيت  و احتمال بروز حساسيت و اگزما را افزايش مي دهد، باعث ارضا احساس گرسنگي كودك و تمايل كمتر او به مكيدن پستان مادر خواهد داشت.. اگر  كودكي حتي يكي دو بار  با مواد ي غير از شير مادر تغذيه شود ، مادر با مشكلات بيشتري نظير احتقان پستان ها روبرو مي شود و احتمال قطع تغذيه با شير مادر ‌در اين كودكان نسبت به شير خواراني كه بطور انحصاري با شير مادر تغذيه مي شوند ، بيشتر است .

8-آيا شيرخوار در طول شب هم نياز  به شيرمادر دارد ؟
بلی، شيرخواران به دلايل مختلف شب ها بيدار مي شوند و  به آغوش و شيرمادر نياز دارند. ميزان ترشح هورمون درشب  بالاتر است. بنابراين با تغذيه شبانه شيرخوار، علاوه بر رفع نياز او، شير بيشتري توليد مي شود. پس بقدر كافي استراحت كنيد و كودك را نزديك خود بخوابانيد.در اين صورت مي توانيد در حال خواب و بيداري شير بدهيد و چرت بزنيد.


9-چند بار در شبانروز و به چه مدت شيرخوار نياز به  شير خوردن دارد ؟
تغذيه شيرخوار نبايد برحسب ساعت بلكه بايد بر حسب ميل و تقاضايش تنظيم شود. وقتی جریان شیر برقرار شد، معمولاً شیر خوار 12-8 بار در شبانه روز و بعضی روزها بیشتر، نیاز به شيرخوردن دارد که شامل تغذيه شبانه هم می شود. در تغذيه با شير مادر دفعات تغذيه و مدت مكيدن در هر وعده نبايد محدود شود. در اين صورت تولید شیر هم بيشتر مي شود.  اجازه بدهيد تا هر مدتي كه كودك تمايل دارد،  به مكيدن پستان ادامه دهد مشروط بر آن كه پستان را خوب گرفته باشد. شيرخواران از لحاظ مدت تغذيه از پستان در هر وعده بسيار متفاوت هستند. بطوريكه مكيدن بين 5 تا 40دقيقه معمول است (اگر تغذيه شيرخوار مرتبا بيش از اين طول مي كشد، ممكن است نشان دهنده وضعيت نادرست پستان گرفتن او باشد. اين وضعيت را با كمك كاركنان بهداشتي كنترل كنيد).


10-آيا در هر وعده تغذيه بايد از هر دو پستان شير داد ؟
در هفته هاي اول،‌ در هر وعده بايد از هر دو پستان به شير خوار شير داد تا سبب تحريك توليد شير شود. در هفته هاي بعد بر حسب ميل و نياز شير خوار مي توان از يك يا هر دو پستان استفاده كرد.در اين صورت بايد در شير دادن به تناوب از پستان ها استفاده شود. مثلاً اگر شيرخوار در يك وعده،‌از پستان چپ شروع كرده،‌ در وعده بعدي بايد از پستان راست شروع كند.ابتدا به شير خوار فرصت دهيد به مدت دلخواه به تغذيه از يك پستان ادامه دهد تا قسمت آخر شير را  كه سرشار از چربي است، دريافت كند. شيرخوار با رها كردن پستان، به خواب رفتن و يا توقف مكيدن نشان مي دهد كه تغذيه از پستان اول را تمام كرده است. سپس در صورت تمايل كودك، مي توانيد پستان دوم را به او عرضه كنيد. اگر مايل به گرفتن آن نيست،نگران نباشيد. مي توانيد در نوبت بعدي ابتدا از آن پستان شير بدهيد. به اين ترتيب هر دو پستان ها به يك اندازه تحريك خواهند شد.


11-چرا شیرخوار را باید مکرر تغذیه کرد؟
با تغذیه مکرر، جريان شير مادر زودتر و راحت تر برقرار مي شود، كودك سريع تر افزايش وزن پيدا مي كند، مشكلات كمتري نظير احتقان پستان ها براي مادر بوجود مي آيد. مهمترين عامل در افزايش شير مادر ، مكيدن مكرر و تخليه مرتب پستان ها بر حسب ميل و تقاضاي شير خوار در شب و روز مي باشد. شير مادر بر اساس عرضه و تقاضا توليد مي شود. يعني هر چقدر شير خوار پستان ها را بيشتر بمكد، شير بيشتري در پستان هاي مادر توليد مي شود. اگر مادري دو قلو داشته باشد و هردو قل را براي مكيدن به پستان بگذارد پستان ها شير بيشتري توليد مي كنند.


12-چرا وضعيت صحيح بغل كردن و پستان گرفتن شيرخوار اهميت دارد؟

بايد به نحوه در آغوش گرفتن شيرخوار و پستان گرفتن او بويژه در يكي دو هفته اول شيردهي، توجه خاصي داشته باشید. اگر نحوه در آغوش گرفتن شيرخوار و پستان گرفتن او مطلوب باشد مانع زخم شدن نوك پستانها ميشود و مكيدن صحیح كودك نيز توليد شير را بيشتر ميكند.


13-اگر شیرخوار پستان را درست نگرفته باشد، چه باید کرد؟

باید او را از پستان جدا کرده و کمک کنید تا پستان را درست بگیرد . در این گونه موارد، باید ابتدا فشار مکیدن شیرخوار را خنثی کرده و بعد او را جدا کنید تا آسیبی به بافت پستان وارد نشود. یک انگشت تمیز خود را وارد گوشه دهان شیرخوار کنید یا روی قسمتی از پستان که نزدیک دهان شیرخوار است، فشار بیاورید و یا چانه شیرخوار را پایین بکشید تا پستان را رها کند.



14-وضعيت صحيح در آغوش گرفتن شيرخوار و نحوه درست پستان گرفتن او چگونه است؟
اگر نوزاد سالمی كه به موقع متولد شده، در آغوش مادر قرار گيرد توانائي جستجوي پستان،‌ مكيدن و بلعيدن شير (‌قورت دادن ) را دارد ولي بايد به او بياموزيد كه چگونه پستان را در دهان بگيرد. پس بايد خود بياموزيد و با شيرخوار تمرين كنيد.
شيرخوار بايد علاوه بر نوك پستان ، قسمت بيشتر هاله قهوه اي اطراف نوک پستان كه مخازن شيري در زير آن قرار دارند را در دهان بگيرد. در اين صورت نوك بلندي در دهانش ايجاد مي شود و او مي تواند با آرواره هايش بر مخازن شير فشار وارد نمايد و شیر را در دهان خود دوشیده و ببلعد. مسئله مهم در درست به دهان گرفتن پستان، ‌قابليت كششي بافت آن است و شكل نوك پستان اعم از صاف، كوتاه، ‌بلند يا فرو رفته نقش چنداني در وضيعت شير خوردن ندارد به شرط آنكه قسمت بيشتري از هاله در دهان شيرخوار قرار گرفته باشد.
در وضعيت صحيح شرايط زير برقرار است:
-    بدن شيرخوار روبروي مادر و در تماس نزديك با بدن او است. سر و بدنش در يك امتداد قرار دارند.
-    صورتش روبروي پستان مادر و چانه اش به پستان چسبيده است.
نمای بیرونی وضعیت نادرست     و     وضعیت درست

        
-    دهان كاملا باز و لب تحتاني او كاملا به طرف خارج برگشته و قسمت كمي از هاله پستان در بالاي لب فوقاني او مشاهده مي شود و شايد در زير لب تحتاني نشانه اي از هاله پستان ديده نشود.(فقط در صورت بزرگ بودن هاله قسمتي از آن قابل مشاهده خواهد بود.)
-    مكيدن ها كند ولي عميق است .
-    صداي بلعيدن شير به خوبي شنيده مي شود.
نمای درونی وضعیت نادرست   و     وضعیت درست
    
    

-    مادر هنگام شير دادن احساس درد و ناراحتي نمي كند.
-    پستان مادر با سوراخ هاي بيني شيرخوار فاصله دارد و راه تنفس او را نمي بندد.
-     شيرخوار  پس از احساس رضايت و سير شدن،‌ خودش پستان را رها مي كند.



15-وضعيت مادر هنگام شيردادن چگونه بايد باشد ؟
وضع و حالت خود را در جاي راحت و مناسب، طوري انتخاب كنيد كه بتوانيد به راحتي شيرخوار را در آغوش گرفته و به پستان بچسبانيد. ميتوانيد روي صندلي يا مبل بنشينيد يا روي تخت و يا هر وضعيتي كه راحت هستيد دراز كشيده و شير بدهيد.
در وضعيت نشسته، در صورتي كه روي صندلي راحتي راست بنشينيد و زير بازو، پشت و زيرپاي خود تكيه گاهي داشته باشيد، معمولاً راحتترين وضعيت است. ولي اگر مي خواهيد در رختخواب شير بدهيد، پيشنهاد ميشود بالش سفتي در پشت و بالش ديگري زير زانوي خود قرار دهيد.
وضعيت گهواره اي ( معمولی یا سنتی) : يكي از مرسومترين طرق نگهداشتن كودك براي شيردهي است. سر شيرخوار در خم آرنج مادر قرار مي گيرد و بدنش با ساعد مادر حمايت مي شود.     
وضعيت گهواره اي متقاطع: روشي مفيد براي شيرخواراني است كه در پستان گرفتن مشكل دارند . استفاده از اين روش در نوزادان نارس و کوچک که عضلات شل دارند و مادرانی که  نوك پستان شان آزرده شده بهترين روش شيردادن ميباشد. اگر از پستان چپ مي خواهيد كودك را شير بدهيد، او را با دست راست نگهداريد و بالعكس. دست مادر سرو گردن شيرخوار را نگه مي دارد و بدن شيرخوار در امتداد طول ساعد مادر قرار مي گيرد. از دست طرف پستان مورد استفاده، براي نگهداري پستان استفاده ميشود يعني مثلاً دست چپ پستان چپ را نگه مي دارد.دهان شيرخوار در سطح نوك پستان يا مختصري پايينتر قرار مي گيرد و بدن او به پهلو رو به مادراست.
وضعيت زير بغلی:  
در اين وضعيت، مادر مي نشيند و سر نوزاد به طرف پستان و بدنش زير بغل مادر در پهلوي وي قرار مي گيرد. باسن كودك روي بالشي نزديك آرنج مادر است تا نوزاد را به سطح پستان برساند. در اين وضعيت براي راحتی بیشتر، پشت شانههاي خودتان هم بالش بگذاريد و بعد از پستان گرفتن شیرخوار، تكيه دهيد.
در شرايط خاص مثل بزرگ بودن پستانها يا نوك پستان صاف يا فرورفته، اين وضعيت ارجح است چون مادر ،ديد بهتري بر شيرخوار و كنترل بيشتري بر سر او دارد. اين وضعيت براي مادراني كه تحت عمل سزارين قرار گرفتهاند، ودر مواردي كه بچه خواب آلود است يا در يادگيري تغذيه با شيرمادر مشكل دارد، همچنين براي كودكان نارس و دو قلو و كودكاني كه مكيدن ضعيف دارند، مفيد ميباشد.
وضعيت خوابيده به پهلو
در اين وضعيت مادر و كودك به پهلو روبروي هم ميخوابند. ميتوانيد چند بالش زير سر، پشت و زير زانويي كه به طرف بالااست بگذاريد. بچه به پهلو و روبروي شما طوري قرار مي گيرد كه پشتش بر بازوي تان تكيه دارد و زانوهايش به طرف شما كشيده شده است. ممكن است لازم باشد كه يك بالش كوچك، پتو يا حوله تا شده در پشت شيرخوار هم گذاشته شود. در مادراني كه سزارين شدهاند گاهي لازم است براي محافظت بخيهها، بين مادر و شيرخوار يك بالش كوچك يا يك حوله تا شده كوچكي قرار بگيرد.

وضعيت خوابيده به پشت
در وضعيت خوابيده به پشت ميتوانيد به يك پهلو غلطیده و از يك پستان شير بدهيد، سپس به پهلوي ديگر غلطيده و از پستان دوم شير بدهید. توصيه ميشود راههاي مختلف را تجربه كرده وآسانترين وضعيت را براي خود و كودك تان پيدا كنيد، گذاشتن يك بالش زير سر معمولاً لازم است. بعضي از مادران ترجيح ميدهند چندين بالش يا كوسن را زير بالاتنه و سر خود بگذارند تا اين قسمت از بدن آنها بالاتر باشد. یک بالش زیر ران نیز راحتی بیشتری را فراهم می کند.

16-چطور تشخيص دهم كه شيرم  كافي است؟

بهترين راه براي تشخيص كفايت شيرمادر، افزايش وزن شيرخوار و ترسيم منحني رشد او مي باشد. از پزشك و كاركنان مركز بهداشتی درمانی بخواهيد كه در هر بار مراجعه منحني رشد فرزندتان را روي كارت رشد او رسم كرده و به شما توضيح دهند .تفاوت در وزن گيري هفتگي كاملا طبيعي است اما وزن گيري ماهانه ثابت است. سريع ترين وزن گيري در سه ماه اول عمر وجود دارد و پس از آن آهسته ترمي شود.
راه هاي ديگر تشخيص كفايت شيرمادر در شيرخواراني كه فقط شيرمادر مي خورند و تا زماني كه بطور انحصاري با شيرمادر تغذيه مي شوند، عبارتند از :
-      تعداد 6 كهنه مرطوب يا بيشتر در 24 ساعت با ادرار كمرنگ از روز چهارم تولد به بعد،
-     اجابت مزاج 8-3 بار در 24 ساعت (بعداز يك ماهگي ممكن است اين دفعات كاهش يابد وحتي هرچند روز يك بار، يك اجابت مزاج نرم و حجيم داشته باشد بدون اينكه بيمار باشد.)
-     هشيار بودن، قدرت عضلاني مناسب و پوست شاداب.

17-در چه مواقعي بايد شيرخوار با شيردوشيده شده تغذيه شود ؟
گاه لازم است شيرتان را بدوشيد و با فنجان، استكان،‌ قاشق، قطره چكان،‌ سرنگ و يا حتي لوله به كودك بخورانيد.از جمله  در موارد ذيل:
•    نوزاد نارس و يا بيماري كه در بيمارستان بستري است و از طريق لوله ،‌سرنگ ،‌فنجان و غيره تغذيه مي شود،
•    شيرخواراني كه به دليل نقايص جسمي لب و دهان و امثال آن قادر به مكيدن نيستند،
•    ‌مادري كه در خارج از منزل اشتغال داشته و به هيچ وجه امكان تغذيه مستقيم در ساعت كار براي او وجود ندارد
•     براي جلوگيري از احتقان پستان يا در شرايط و موارد خاص و معدودي كه به دليل بيماري مادر و يا كودك و يا هر علت ديگري مكيدن و تخليه پستان توسط كودك براي مدتي مقدور نباشد.


18-چگونه بايد شيرم را بدوشم ؟
دوشيدن شير با دست آسان است و با تمرين مي توانيد در اين كار موفق شويد. وسايلي كه براي دوشيدن شير بكار مي روند بايد تميز باشند. شيرتان را مي توانيد با دست يا شيردوش هاي نوع دستي و يا برقي بدوشيد. اين وسايل بعد از هر بار استفاده بايد فورا شسته شوند. (شير دوش هاي دستي خيلي مناسب نيستند و بهتر است حتي المقدور مورد استفاده قرار نگيرند) دست ها را با آب و صابون بشوئيد،‌ ولي پستان را فقط با آب ساده بشوييد و از بكار بردن هر گونه كرم، لوسيون، روغن و ... پرهيز كنيد.
 براي دوشيدن شير، ‌دست بايد طوري قرار گيرد كه دو انگشت زير پستان و درست در لبه تحتاني هاله پستان و شست در بالا روي لبه فوقاني هاله واقع شود.( براي خروج شير بايد روي اين قسمت فشار وارد شود نه به نوك يا خود پستان. زيرا فشار دادن نوك پستان نه تنها سبب جاري شدن شير نمي شود،‌ بلكه موجب ترك خوردگي،‌سوزش و نازك شدن پوست نوك پستان هم مي شود.)
 آن گاه بايد دست را به قفسه سينه تكيه داده و ‌اول پستان را به طرف قفسه سينه و سپس به جلو آورد تا شير به آساني خارج شود. با قرار دادن انگشتان در جهات مختلف هاله ، مجاري  ديگر شير هم تخليه مي شوند. براي جمع آوري شير از ليوان يا ظرف دهان گشاد ( كه قبلا  جوشانده ايد ) استفاده كنيد . گاهي لازم است ليوان تميزي هم زير پستان ديگر قرار دهيد تا قطره هاي شيري كه هم زمان با دوشيدن از پستان دوم ترشح مي شوند جمع آوري گردند.
‌از شيردوش هاي برقي ‌به صورت تكي يا دو تايي ( جهت دوشيدن همزمان پستان ها) نيز مي توانيد استفاده كنيد كه قابل استريل درآب جوش بوده ،‌ با برق و باطري كار مي كنند  و قدرت مكش آنها خوب است و بدون هيچگونه درد و ناراحتي مقدار بيشتري شير را در زمان بسيار كمتري از پستان هاي مادر مي دوشند و به هيچ عنوان با دست تماس ندارند،‌در نتيجه ميزان آلودگي نيز در دوشيدن شير به حداقل ممكن مي رسد. اين شير دوش ها در منزل و يا محل كار مادران شاغل قابل استفاده هستند.


19- تا چه مدت و چگونه مي توان شير دوشيده شده مادر را ذخيره كرد ؟
ظروف شيشه اي اولین انتخاب و ظروف پلاستیکی سخت شفاف دومین انتخاب برای ذخیره کردن شیر است. ليوان و بطري كه براي دوشيدن و ذخيره كردن شير مورد استفاده قرار مي گيرند ، ‌هميشه بايد قبلا جوشانده شوند و پس از خنك شدن مورد استفاده  قرار گيرند. ‌شير دوشيده  شده را بايد بلافاصله داخل يخچال و يا فريزر قرار داد. شير دوشيده شده در درجه حرارت اتاق به شرطي كه دور از آفتاب،‌ گرماي چراغ و يا شوفاژ باشد،‌ حداكثر 6 تا  8 ساعت قابل استفاده است ولي بايد توجه داشت،‌شيري كه در درجه حرارت اتاق نگهداري شده باشد ديگر قابل فريز كردن نيست. شير دوشيده شده را مي توان تا 48 ساعت در یخچال نگهداري نمود و يا ظرف 30 دقيقه اول در يخچال گذاشت و سپس فريز كرد. شير دوشيده شده در قسمت جايخي يخچال تا 2هفته و در فريزرهاي معمولي‌( زير 18 درجه ) تا 3 ماه و در فريزرهاي صنعتي (زير ‌32  درجه سانتي گراد) تا 6 ماه قابل نگهداري و استفاده است. ظرفي كه براي فريزر كردن به كار مي رود بايد فقط تا سه چهارم از شير پر شود تا جاي يخ زدن نيز داشته باشد. ‌تاريخ دوشيدن شير را روي ظرف ثبت كنيد تا در هر بار استفاده، اول شيرهاي قديمي تر مصرف گردد.


20-شير دوشيده شده منجمد را چگونه بايد ذوب كرده و به شيرخوار بدهم  ؟
براي ذوب كردن  شير دوشيده شده منجمد،‌ هرگز ظرف محتوي شير را مستقيم روي اجاق قرار ندهيد. اين شير را  به مدت نيم تا يك ساعت بايد به درجه حرارت بدن برسانيد و ‌با چكاندن يك قطره شير روي ساعد،‌ حرارت مناسب را تشخيص دهيد. بدين منظور ‌ظرف محتوي شير منجمد را در ظرف آب ولرم گذاشته و تكان دهيد تا كم كم يخ آن باز شود و يا در قابلمه اي حاوي مقداري آب كه روي اجاق قرار دارد، بگذاريد. شيرمنجمد شده اي كه ذوب و گرم شده را ظرف نيم ساعت تا يك ساعت بايد مصرف كنيد و هرگز دوبار  منجمد نكنيد.


21-از چه زماني  مي توان غذاهاي كمكي را  براي كودك شروع كرد؟  
شيرخوار بعد از پايان 6 ماهگي علاوه بر شير مادر براي تامين نيازهاي تغذيه اي به ساير غذاها نياز دارد. دستگاه گوارش کودک در این سن به اندازه ای تکامل یافته است که بتواند بعضی غذاها را هضم کند. اكثر کودکان قبل از 6 ماهگی نیازی به تغذیه تکمیلی ندارند . غذاها و مایعات اضافی به تنهایی کافی نیستند و تغذیه با شیرمادر را تکمیل می کنند. در  12- 6 ماهگي اين غذاها بايد از نظر تنوع و مقدار بتدريج مكمل شيرمادر شوند نه آنكه جايگزين آن گردند چون شيرمادر همچنان بعنوان منبع مهم تغذيه بيش از نيمي از نيازهاي تغذيه اي شيرخوار را تامين مي كند. در اين دوران شيرخوار بسيار آسيب پذير است.او نحوه خوردن غذاهاي جامد و نيمه جامد را مي آموزد و بايد بطور مكرر و با حوصله تغذيه شود.
 در تغذيه تكميلي شيرخواران بايد به چهار نكته اساسي توجه كنيد: تغذيه تكميلي بايد :
-    به موقع شروع شود ،يعني زماني كه انرژي و مواد غذائي مورد نياز كودك بيش از مقداري است كه توسط تغذيه مكرر و انحصاري با شير مادر تامين شود و دستگاه گوارش او آمادگی لازم را داشته باشد. اين زمان براي اكثر شيرخواران پايان 6 ماهگي است.
-    كافي و متنوع باشد، يعني نيازهاي تغذيه اي كودك براي رشد را تامين كند.
-    سالم و ايمن باشد، يعني بصورت بهداشتي و با دست هاي تميز تهيه و نگهداري شده باشد و به جاي بطري و سرشيشه از ظروف تميز استفاده شود.
-    به طور صحيح داده شود ، يعني با توجه به علائم گرسنگي به شيرخوارداده شود و دفعات و روش تغذيه هم مناسب سن كودك باشد .


22-شروع زودرس غذاهای کمکی (قبل از 6 ماهگی) چه خطراتی دارد؟
•    جای تغذیه با شیرمادر را گرفته و در تامین نیازهای تغذیه ای کودک مشکلاتی ایجاد می کند.
•    اگر از حریره و سوپ آبکی و رقیق استفاده شود منجر به دریافت اندک مواد مغذي خواهد شد،
•     به دلیل دریافت کمتر عوامل حفاظتي شیرمادر ، احتمال ابتلا به بیماری ها افزایش می یابد،
•     به دلیل  پاکيزه نبودن وسهل الهضم نبودن غذاهای تکمیلی به اندازه شیرمادر ، احتمال ابتلا به اسهال نیز افزایش می یابد.
•     از آنجا که کودک هنوز توانائی هضم و جذب پروتئین  غیر انسانی را به خوبی ندارد احتمال ایجاد حالت های آلرژیک افزایش می یابد .
•    اگر تغذیه با شیرمادر به دفعات کمتری صورت گیرد خطر حاملگی مادر افزایش می یابد .

23-شروع دیرتر از موعد غذاهای کمکی چه خطراتی دارد؟
•    رشد و تکامل کودک آهسته تر می شود
•    ممکن است كودك مواد مغذی لازم براي پيشگيري از  سوء تغذیه و اختلالاتي  مثل  كم خوني فقرآهن را دريافت نخواهد كرد

24- آيا در سال دوم زندگي هم تغذيه با شيرمادر ضروري است؟
تغذيه باشير مادر كه در سال اول زندگي، غذاي اصلي شيرخوار است، درسال دوم نيز تا يك سوم نيازهاي اساسي شيرخوار و موادي را كه ممكن است در غذاهاي خانواده نباشد، تامين مي كند. بنابراين بعنوان يك غذاي لازم براي رشد كودك و همچنين پيشگيري از بيماري ها در سال دوم زندگي نيز بايد ادامه يابد.



25-چگونه  شيرخوارم را  با فنجان  تغذيه كنم ؟
-    دست هايتان را بشوئيد.
-    شيرخوار را به حالت نشسته ( صاف ) يا نيمه نشسته روي دامن خود نگه داريد .
-    يك فنجان كوچك شير را جلوي لب هاي شيرخوار نگه داريد.فنجان را يك بركنيد تا شير به لب هاي شيرخوار برسد، سپس در حالي كه لبه فنجان قسمت خارجي لب بالاي شيرخوار را لمس مي كند فنجان را به آرامي روي لب پائين شيرخوار قرار دهيد .
-    شيرخوار هشيار شده و دهان و چشم هاي خود را باز مي كند. نوزاد كم وزن، شير را با زبان به داخل دهانش مي كشد و  نوزاد رسيده يا بزرگتر شير را مي مكد و مقداري از آن را مي ريزد .
-    شير را داخل دهان كودك نريزيد. فقط فنجان را روي لبش نگه داريد و بگذاريد خود او آن را بگيرد.
-    وقتي نوزاد به قدر كافي شيرخورد، دهانش را مي بندد و ديگر شير نمي خورد. اگر او به ميزان مورد انتظار شير نخورد، حتماً نوبت بعدي مقدار بيشتري مي خورد و يا لازم است كه دفعات بيشتري او را تغذيه كنيد.
-    ميزان شير دريافتي او را نه فقط در هر وعده شيردهي بلكه در 24 ساعت اندازه گيري كنيد.


26-چگونه كودكم را از شير بگيرم؟
تداوم تغذيه با شيرمادر تا پايان دو سالگي توصيه مي شود. توصيه قران كريم دو سال است اما بيش از دو سال نيز منع نشده است. تصميم در مورد از شير گرفتن بستگي به شرايط جسمي رواني مادر و كودك و ويژگي هاي خانواده دارد. بهترين روش از شير گرفتن، تدريجي است كه همراه با عشق و علاقه و در طي چند ماه اتفاق افتد. بنابراين بعد از دو سال كامل كه كودك از شير مادر بهره مند شده و 5 وعده در روز (3 وعده غذاي اصلي و 2 ميان وعده ) غذا مي خورد و مايعات را هم با ليوان مي نوشد مي توان 2-1 وعده شير پاستوريزه يا آب ميوه را جايگزين شير مادر نمود كه بايد با ليوان يا فنجان به شيرخوار داده شود. هر 3-2 روز يك بار، نبايد بيش از يك وعده شيردهي را حذف كنيد. در اين زمان خودتان پيشنهاد شير دادن نكنید و اگر زماني هم كودك تمايل به شير خوردن داشت از او دريغ ننمايد، به ويژه هنگام بيماري كودك (كه فقط اشتها به خوردن شير دارد و غذاي ديگري را تحمل نمي كند.) از شير گرفتن نبايد در زمان بيماري و استرس باشد. در اين روش چون از شير گرفتن آرام آرام است مشكلات عصبي رواني و تغييرات هورموني مادر كه در يكباره از شير گرفتن اتفاق مي افتد به وجود نمي آيد و كودك نيز دچار ضربه رواني نمي شود. به اين ترتيب كودك كم كم علاقه به شير خوردن را از دست مي دهد و ممكن است خودش يكباره آن را كنار بگذارد
. رعايت اين توصيه ها هنگام از شير گرفتن كمك كننده است :
1.    نسبت به از شير گرفتن انعطاف پذير باشيد. اگر كودك اصرار دارد موقع خواب شير بخورد به او بدهيد تا وقتي كه كودك آماده از شير گرفتن شود. قبل از خواب و صبح هنگام بيدار شدن شير خودتان را به كودك بدهيد. به تدريج وعده هاي شير قبل و بعد از ظهر را كم كنيد. يعني فاصله شير دادن ها را بيشتر نماييد تا خود به خود يك وعده شيردهي حذف شود. طول مدت شيرخوردن در يك وعده را مي توانيد كوتاه كنيد، اين كار در كودكان بالاي 2 سال موثر است. در مورد كودكاني كه سن بيشتري دارند به تعويق انداختن شيردهي راحت تر است و اين كار براي كودكي كه بطور نامنظم شير مي خورد مناسب تر است. و بالاخره وعده هاي شير خوردن در ساعات شب را به ترتيب يك شب در ميان و دو شب در ميان كنيد تا خود كودك ديگر تقاضاي شير نكند.

2.    اگر در صندلي يا محل مخصوصي به كودك شير مي داديد ديگر از اين محل استفاده نكنيد تا كودك به ياد شير خوردن نيافتد و تقاضاي شير خوردن نكند. برنامه هميشگي روزانه را عوض كنيد. مثلا" اگر او را از مهد كودك بر مي داريد به جاي اينكه منزل بياييد، به فروشگاه يا پارك برويد تا كودك سرگرم شود و هوس شير خوردن نكند. سرگرمي هاي جديد برايش پيدا كنید(مثل خواندن كتاب يا قصه گفتن، اسباب بازي جديد، راه بردن، سواري، مشاهده ساير كودكان) و حواس او را پرت كنيد. زمان شير خوردن او را پيش بيني كنيد و يك ميان وعده يا يك نوشيدني مورد علاقه او را به همراه داشته باشيد. مي توانيد او را به محل مورد علاقه اش ببريد  تا شير خوردن را فراموش كند.
3.    در صورت امكان از ساير افراد خانواده كمك بگيريد. هنگامي كه مي خواهيد شير دادن وعده صبح را قطع كنيد سعي كنيد زودتر از او از خواب بيدار شويد تا هنگام بيدار شدن كودك، همسرتان يا يكي ديگر از اعضاي آشناي خانواده در كنارش باشد.اگر كودك موقع بيدار شدن شير مي خواهد پدرش كمك كند و و او را براي صبحانه همراه خود ببرد و غذاي مورد علاقه اش را به او بدهد. غذاهايي كه به كودك مي دهيد سالم و از نظر ارزش غذايي كامل باشد.
4.    اجازه ندهيد كودك شما را بدون لباس ببيند و هوس شير خورن كند.
5.    اگر كودك آشفته است ، گريه مي كند و شير مي خواهد و مادر نمي تواند او را به هيچ طريقي آرام كند از شير گرفتن سريع بوده و يا روش ديگري بايد بكار بگيريد.


27.آيا مي¬توانم با استفاده ازمواد غذايي شيرافزا، شيرم را افزايش دهم؟
در بسياري از  مناطق  از دمكردهها و چايهاي مختلف گياهي به منظور افزايش شيرمادر استفاده ميكنند و معتقدند كه برخي مواد غذايي مثل مخمر آبجو، بادام خام، شبدر و بسياري مواد گياهي ديگر سبب افزايش شير ميشوند ولي هنوز هيچكدام به طور علمي كاملا ثابت نشده است. اگر احساس ميكنيد كه با خوردن بعضي مواد غذايي، شير بيشتري توليد ميكنيد در صورت اطمينان از اينكه اين ماده غذايي براي شما و شيرخوار خطري ندارد، مصرف آن بلامانع است چون اين باور ميتواند رفلكس بازتاب جريان شير(اكسيتوسين) را تحريك كند. اما در هر حال ضرورت مکیدن مکرر شیرخوار را فراموش نکنید.

28-شيرخوارم يك پستانم را نمي گيرد، چه كنم؟
اگر نوزاد از هنگام تولد از گرفتن يك پستان امتناع نمايد، بايد توسط پزشك از نظر بيماريهايي مثل احتقان يك طرفه بيني، عفونت يك گوش، فتق يك طرفه مغبني، دررفتگي مهره گردن، شكستگي استخوان ترقوه يك طرف، معاينه شود. بسته به چگونگي قرار گرفتن جنين در داخل رحم، معمولاً بعد از تولد، چند روزطول مي كشد تا عضلات گردن شل شوند و نوزاد بتواند به راحتي گردن خود را از يك طرف به طرف ديگر بچرخاند.
اما شيرخوار در هر سني ممكن است به طور ناگهاني به علل فوقالذكر و دلايل زير، از گرفتن يك پستان امتناع نمايد:
1_ در صورت ماستیت پستان مادر افزایش كلروسديم شير، ممکن است سبب امتناع از گرفتن پستان شود. بايد به تغذيه شيرخوار از پستان ديگرادامه دهيد. معمولاً طي يك هفته مزه شير به حالت عادي بر ميگردد.
2_ شاید شيرخوار گوش درد دارد و اگر به طرف گوش مبتلا در آغوش گرفته شود، ممكن است پستان همان طرف را نگيرد. توصيه ميشود كه يا در وضعيت زير بغلي به او شير بدهيد يا پس از شير دادن از پستان، او را به آرامي در همان جهت به زير پستان ديگر بياوريد.
3_  بعلت نوك پستان صاف يا فرو رفته. ممكن است شيرخوار پستان طبيعي را ترجيح  دهد.
4_ در صورت كوچكتر بودن يكي از پستانها ممكن است رفلكس جهش شير در آن پستان، ضعيفتر باشد و شيرخوار پستان مقابل را ترجيح دهد. در این صورت  بايد ابتدا قدري از شير پستان كوچك را بدوشید و پس از برقراري رفلكس جهش شير آن پستان را به دهان شيرخوار بگذارید.
5_ كاهش توليد شير در يك پستان ممكن است در اثر بيشتر شير دادن از پستان ديگر رخ دهد و شيرخوار آن پستان را نگيرد. گاهي ممكن است تعداد مجاري شيري در يك پستان بيشتر از پستان ديگر باشد، لذا شير از آن آسانتر و فراوانتر جاري ميشود و تمايل شيرخوار به آن بيشتر ميگردد. همچنين جراحي و يا صدمات ديگر احتمال دارد توليد شير را در يك پستان كاهش دهد.
6_ در واكنش به مواد آرايشي و استفاده مادر از عطر يا ادكلن به يك طرف بدن، ممكن است كودك پستان آن طرف را نگيرد.
7_ امتناع ناگهاني شيرخوار از گرفتن يك پستان ممكن است نشانهاي از وجود تومور پستان باشد.

براي ترغيب شيرخوار به گرفتن پستاني كه كمتر ترجيح ميدهد، موارد زير كمك كننده است :
1_ ابتدا شيرخوار را به پستاني كه ترجيح ميدهد بگذاريد. بعد از برقراري رفلكس جهش شير، كودك را بدون تغيير وضعيت بدن، به زير پستان ديگر قرار دهيد.
2_ ابتدا رفلكس جهش شير را تحريك كنيدو بعد از جاري شدن شير، پستان را به دهان شيرخوار بگذاريد.
3_ وضعيتهاي مختلف شيردهي را با پستاني كه نميگيرد، امتحان كنيد.
4_ در حال قدم زدن يا در اتاق تاريك و يا در حالي كه كودك در خواب است، از آن پستان شير بدهيد.
5_ علاوه بر ادامه شيردهي، پستاني را كه شيرخوار آن را كمتر مي گيرد، مرتب بدوشيد تا شيرش افزايش يابد.

29-با نوک پستان صاف و فرورفته چه بايد كرد؟
درمان پیش از تولد مثل تمرينات كششي براي بيرون كشيدن نوک پستان ها كمك كننده نيست. اغلب، نوک پستان در نزديكي زمان زایمان بدون هیچ عملی بهبود می یابد. بنابراين کمک بلافاصله پس از زایمان، یعنی زمانی که نوزاد شروع به خوردن شیر می کند، اهميت دارد.تماس زياد پوست با پوست ،با شيرخوار برقرار كنيد و به او اجازه دهيد هر زمان كه راغب است خودش پستان را بگيرد. گاهي قرار گرفتن شيرخوار در يك وضعيت خاص باعث مي‌شود مكيدن پستان راحت‌تر باشد. مثلاً بعضي از مادران وضعيت زير بغلي را مفيد يافته‌اند. پستان را به شكل C در دست بگيريد تا گرفتن آن براي شيرخوار راحت تر شود.
اگر چه ممكن است اين مسئله در شروع كمي مشكل باشد، ولي از همان ابتدا باید دوشیدن شیررا شروع کرده و از بروز احتقان پيشگيري كنيد. با صبر و شكيبايي حتماً موفق مي‌شويد،در هفته اول يا دوم بعد از زايمان پستان ها نرم‌تر مي‌شوند و مكيدن پستان توسط شيرخوار به بيرون كشيدن نوك پستان‌ها كمك مي‌كند. گاهي اوقات بيرون كشيدن نوك پستان‌ها قبل از شيردهي، براي راحت تر گرفتن پستان مؤثر است. براي اين كار از سرنگ استفاده مي شود(برای استفاده از سرنگ از كاركنان بهداشتي درماني كمك بگيريد.) گاهي فقط تحريك نوك پستان ممكن است كافي باشد.
براي نوك پستان صاف اقدام خاصي لازم نيست. مي توان ابتدا مقداري شير را مستقيم داخل دهان شيرخوار دوشيد تا به مكيدن تمايل پيدا كند. با دوشيدن شير به نرم شدن پستان ها كمك كنيد و شير را با فنجان به شيرخوار بدهيد. شيرخوار را به طور مكرر به پستان بگذاريد.

30-نحوه استفاده از سرنگ برای درمان نوک پستان فرو رفته چگونه است؟
سرنگ به روش زیر به برجسته شدن نوک پستان فرو رفته کمک می کند. یک سرنگ 10 سی سی و برای نوک پستان های بزرگ تر 20 سی سی را بردارید و سر طرفی که سوزن به آن وصل می شود را قطع كنيد.
در مرحله بعد پيستون را از طرفی که بريده اید  وارد کنید. و در مرحله سوم پیستون را حدود یک سوم مسیر بکشید و انتهای صاف سرنگ را روی نوک پستان خود قرار دهید. پیستون را به آرامی بکشید و 30 ثانیه نگهدارید و سپس آن را به آرامی بازگردانید تا مکش کاهش یافته و سرنگ را بردارید. چند بار در روز به مدت 30 ثانيه تا يك دقيقه اين كار را انجام دهید. اگر احساس درد مي كنید، پيستون رابه داخل سرنگ سرجاي اولش برگرداند.


31-چرا نوك پستانم دچار زخم و شقاق شده و چه بايد كرد ؟
وضعيت نادرست پستان گرفتن توسط شيرخوار شايع ترين علت زخم وشقاق نوك پستان است.‌ شستشوي  مكرر پستان با الكل و صابون يا استفاده از محلول ها يا كرم هايي كه نوك پستان را تحريك مي كنند، كشيدن پستان از دهان شيرخوار بدون قطع مكش شيرخوار از ساير علل محسوب مي شوند.براي بهبود زخم و شقاق ابتدا بايد علت را برطرف كرد.
 پس از شیردهی يك تا چند قطره شير راروي نوك پستان بمالید تا نرم و چرب شود. در معرض هوا و نور خورشيد قرار دادن پستان، استفاده از گرماي خشك مثل سشوار با درجه كم روزي 3 تا 5 مرتبه، هر بار 3 تا  5 دقيقه و با فاصله حداقل 7 تا 8  سانتي متر از محل شقاق، موثر و كمك كننده است. شيرخوار را به دفعات و در حالات مختلف شير بدهيد( مثل وضعيت گهواره اي متقاطع، دراز كشدن و زير بغلي)، از شستن پستان با آب و صابون قبل از هر بار شيردهي و استفاده از كرم، لوسيون و پماد روي پستان پرهيز کنيد. شيردهي را از پستان سالم يا كم ضايعه شروع كنيد تا واكنش جهش شير قبل از شيردهي از پستان دردناك برقرار شود. قبل از شيردهي قرار دادن پارچه گرم و مرطوب به جاري شدن شير كمك مي كند.زخم يا شقاق را در معرض سرما قرار ندهيد.

33-    برفك نوك پستان چرا به وجود مي آيد و چگونه درمان مي شود؟
برفك معمولا به دنبال درمان ماستیت و سایر عفونت ها با آنتي بيوتيك به وجود مي آيد. این عفونت پوست نوک پستان را زخم کرده و خارش ایجاد می کند و نوك پستان كمي كمرنگ تر مي شود. گاهي اوقات شيرخوار هم مبتلا به برفك دهان است. در صورت تشخیص مادر و شیرخوار باید هم زمان درمان شوند. برخی مادران آن را به صورت احساس سوزش و تیر کشیدن توصیف می کنند. مدت درمان مادر 14 روز و با محلول يا كرم نيستاتين است كه روزي 4 بار بعد از شير دادن روي نوك و هاله پستان ماليده مي شود. درمان شيرخوار نیز 14 روز و فقط با محلول نيستاتين مي باشد كه روزي 4 بار ‌15 قطره از محلول را بايد به آرامي در سطح داخلي دهان شيرخوار يعني داخل گونه ها،‌ لثه ها و روي زبان ماليد. بهترين زمان بلافاصله بعد از تغذيه است كه اثر آن تا نوبت بعدي تغذيه باقي مي ماند. درمان مادر و كودك بايد تواما ادامه يابد. سينه بند خود را روزانه عوض كنيد و با آب داغ و صابون بشوييد. در صورت استفاده از پستانك و سرشيشه، استفاده از آنها را متوقف كنيد و يا روزانه 20 دقيقه بجوشانيد و بطور هفتگي آن ها را عوض كنيد.

33-در صورت بروز احتقان در پستان مادر چه بايد كرد؟
 بهترين راه پيشگيري از بروز احتقان شروع ‌تغذيه نوزاد از پستان بلافاصله بعد از تولد و تغذيه مكرر اوست.
هنگام احتقان، پوست روي پستان اغلب براق و نوك آن پهن بنظر مي رسد و گرفتن پستان براي شيرخوار مشكل است. ابتدا با كمپرس آب گرم به جاري شدن شير كمك نمایید، سپس مقداري از شير را دوشيده تا تورم اطراف نوك پستان كاهش يابد و شيرخوار بتواند هاله پستان را در دهان بگيرد.
به تخلیه مكرر شیر توجه نمایيد و زمان و دفعات تغذيه با شير مادر را محدود نكنيد. اگر احتقان پستان به سرعت درمان نشود ممكن است عفونت پستان (‌ماستيت ) عارض شود و با تشكيل آبسه توليد شير كاهش يابد.

روش ديگر، استفاده از بطري گرم است. بدين ترتيب كه يك بطري دهان گشاد را از آب داغ پر كنید پس از چند دقيقه كه بطري كاملا داغ شد آب آن را خالي نموده و دهانه بطري را در آب سرد فرو كنید تا خنك شود بعد دهانه آن را روي آرئول پستان بگذارید و چند دقيقه نگه دارید. بطري كه به مرور سرد شود شبيه به يك مكنده،‌ نوك پستان را به داخل مي كشد و به اين ترتيب به جريان يافتن شير كمك مي نمايد.
جهت كاهش ورم و كم شدن درد بعد از تغذيه شيرخوار، كمپرس سرد روي پستان‌ها قرار دهيد.

گذاشتن برگ کلم روی پستان‌ها به مدت 15 دقیقه 3 تا 4 بار در روز کمک کننده است. بدين ترتيب كه ابتدا برگ هاي كلم را جدا كنيد،‌ آن را كاملا شسته و خشك نموده و در يخچال بگذاريد. پس ازخنك شدن قسمت وسط يك برگ را به اندازه نوك پستان جدا كرده،‌ سپس برگ كلم را روي پستان بگذاريد.

چنانچه احتقان در نوک پستان باشد گذاشتن دو انگشت در بالا و پایین نوک پستان و فشار روی آن برای چند ثانیه در کاهش احتقان نوک پستان مؤثر است. ماساژ گردن و پشت و ماساژ ملايم پستان‌ها کمک کننده است.در صورت شديد بودن درد، مسكن استفاده نمایيد.


34-برجستگي كوچك و دردناكي در پستانم احساس مي كنم،‌ مشكل چيست و چگونه بايد آن را درمان كرد؟

برجستگي كوچك واغلب دردناك در پستان به علت بسته شدن يكي از مجاري شير است. اين انسداد ممكن است در اثر فشار از خارح نظير لباس یا سینه بند تنگ يا خوابيدن روي پستان بوده و يا ناشي از عادت شيرخوار به شيرخوردن فقط در يك حالت خاص باشد. گاهي هم فشار ناشي از گذاشتن دست روي پستان در زمان شير دادن ممكن است سبب بسته شدن مجراي شير شود. در صورت بسته شدن يك يا چند مجراي شير، شيرخوار بايد مكررا با شير مادر تغذيه شود. در اين صورت بهتر است :
-    تغذيه را از پستان مبتلا شروع كنيد. هم زمان با مكيدن شيرخوار،‌ پستان خود را از بالاي محل انسداد به طرف نوك آن ماساژ دهيد. در پايان تغذيه هم ‌اگر به نظر مي رسد شيري در پستان باقي مانده است بايد دوشيده شود.
-    اصلاح وضعيت شير خوردن شيرخوار در صورت نياز جهت خالي شدن همه مجاري لازم است. مي توانيد شيرخوار را در وضعيت هاي مختلف شير بدهيد. خم شدن به جلو در پستان‌هاي سنگین كمك مي‌كند.
-    در صورت امكان تغذيه مكرر شيرخوار از پستان لازم است، يعني از فاصله دادن طولاني ميان وعده‌هاي شيردهي به ويژه در مرحله حاد و مشكل اجتناب كنيد. (در صورت عدم تمايل شيرخوار به مكيدن شير را مرتب بدوشيد).
-    حمام كردن و دوش گرفتن و قرار دادن حوله يا پارچه پشمي (كمپرس گرم روي پستان) قبل از شيردهي به جريان يافتن شير كمك مي‌كند.
-    بخش درگير پستان را پيش از دوشيدن شير به آرامي با نوك انگشتان ماساژ دهيد و تا زمان ايجاد احساس راحتي در پستان، ماساژ و دوشيدن را به طور متناوب ادامه دهيد.


35-پستانم دچار عفونت (‌ماستيت)‌ شده روش درمان چيست ؟
يكي از مهم ترين اقدامات براي درمان ماستيت، ‌تخليه مكرر شير از پستان است زيرا در اثر ماندن شير در پستان،‌ عفونت  تشديد مي شود. بهتر است تعذيه از پستان سالم شروع و بعد از اينكه شير جريان پيدا كرد با تغذيه از پستان مبتلا ادامه پيدا كند. چون مادر به مصرف آنتي بيوتيك نيز نياز دارد،‌ بنابراين مراجعه به پزشك الزامي است. اگر درمان ماستيت زود شروع نشود و يا كامل نباشد مي تواند منجر به آبسه پستان گردد.
-    در صورت امكان به¬منظور ایجاد مکیدن قوی شيردهي را از پستان سالم شروع كنيد. پستان‌ها را به آرامي در طي شيردهي يا قبل از آن با استفاده از نوك انگشتان به طرف نوک پستان ماساژ دهيد.
-    وضعيت شيرخوردن شيرخوار را در هر نوبت از تغذيه تغيير دهيد تا تمامي مجاري شير تخلیه شوند.
-    در صورت نياز مي توان از مسكن (استامینوفن یا بروفن) استفاده كرد. تخلیه و دوشیدن پستان پس از هر تغذیه مهم است.
-    كمپرس گرم پستان( استفاده از آب يا حوله گرم براي افزايش جريان شير)‌ قبل از شيردهي و كمپرس سرد( ‌قرار دادن تكه يخ در حوله تميز روي پستان‌)‌ بعد از شير دادن مفيد خواهد بود . در فواصل شيردهي نيز روي قسمت درگير كمپرس سرد و يا گرم (هر كدام راحت‌تر است) بگذاريد.
-    اگر درد يا التهاب علي‌رغم توصيه‌هاي گفته شده بهبود نيافت بايد به پزشك مراجعه كنيد.
بطور كلي سه عامل مهم در درمان ماستيت: استراحت - مصرف مايعات فراوان و تجويز آنتي بيوتيك توسط پزشك است.


36-دچار آبسه پستان شده ام، چه بايد كرد آيا شير دادن ممنوع است؟
درمان آبسه نيز شبيه ماستيت است اما ممكن است براي تخليه چرك نياز به شكافتن آبسه هم باشد. به طور كلي تغذيه شيرخوار با شير مادر‌ از پستان مبتلا منعي ندارد مگر اين كه آبسه به مجاري شير سر باز كرده باشد. البته معمولا آبسه به بيرون از نسج پستان باز مي شود. به طور كلي اگر آبسه پستان شكافته شود و شكاف نزديك به نوك پستان نباشد ادامه تغذيه از پستان مبتلا بدون اشكال است اما اگر محل شكاف به نوك پستان و هاله نزديك باشد مي توانید مدت 48 تا 72 ساعت شير آن پستان را بدوشید و دور بريزید ولي تغذيه كودك را از پستان ديگر ادامه دهید.
به تغذیه شیرخوار از پستان سالم ادامه دهيد و پستان آبسه دار را بدوشيد. در مواردي كه آبسه شكافته شده و از نوک آن چرك همراه شیر جاري است تا زماني كه درمان آنتي بيوتيكي شروع شود و ديگر چرك همراه شير از آن ترشح نشود به طور موقت( معمولا 2-3 روز) شيردهي از اين پستان مجاز نيست. شير اين پستان بايد هر 4 ساعت ( 6 بار در روز ) دوشيده و دور ريخته شود تا توليد شير برقرار بماند.


37- مي خواهم به سر كار برگردم، چگونه شيرخوارم را تغذيه كنم؟
به توصیه های عملی زیر توجه کنید:
ـ در تمام مدت مرخصی زایمان شیرخوار را فقط با شیر خودتان تغذیه کنید.
ـ پس از بازگشت به کار، دفعات شیردهی در عصر و شب را افزایش دهید.
ـ از مرخصی ساعتی شیردهی برای تغذیه شیرخوار با شیر مادر در طول ساعت کار استفاده کنید.
ـ شیر خود را در ساعات جدايي از شيرخوار هر 3 ساعت یک بار بدوشید. تخلیه مرتب پستان ها به افزایش شیر کمک می کند.
ـ شیر دوشیده شده را برای تغذیه شیرخوار ذخیره کنید تا در زمان دور بودن از او با این شیر تغذیه شود. مراقب شيرخوار بايد شیر دوشیده شده را با قاشق و فنجان به شیرخوار بدهد.

38-در شرایط اضطراري (بحرانها)روش  برتر تغذيه شيرخوار چيست ؟
بحران ها مثل زلزله، طوفان، سیل و جنگ موجب آوارگی میلیون ها نفر و محرومیت آنان از دسترسی به غذا می گردند.
در بسیاری از موارد مشكل فوری امنیت غذا با بروز بیماری های عفوني و با قطع برق و آب و سرویس های حمل زباله تشدید  می شود.
شيرمادر هميشه بويژه در شرایط بحرانی تنها غذای مورد اطمینان برای شیرخواران و خردسالان است. شیرمادر هم غذا و هم محافظت از بیماری ها را تامین کرده هزینه اضافی یا آب اضافی و وسايل تهيه و تدارك نمی خواهد.
بسیاری از خانم ها در شرایط فوق العاده پراسترس هم شیر می دهند و برخي متوجه می شوند که شیردهی موجب آرامش آن ها و كاهش استرس شان مي گردد. اما در بعضی از خانم ها استرس موجب می شود که پستان شان رگ نکند بنابراین لازم است در بحران ها خانم های باردار و شیرده در مكان امني جمع شوند و یکدیگر را حمایت کنند، زيرا با احساس خوب و اعتماد بنفس جريان شير برقرار مي شود.



39-آيا در صورت بارداري مجدد مي توان به  شيردهي ادامه داد ؟
اگر باردار هستيد و  فرزند بزرگتري داريد که شیر می خورد، لزومی ندارد شیردهی را قطع کنيد. ولی چنانچهداراي دلايل پزشكي چون، سابقه زایمان زودرس و يا درد رحمي يا خونريزي و كاهش وزن در طول بارداري داريد، اين ها دلايل پزشكي براي از شيرگيري در طول بارداري محسوب مي شوند.اگر با شیردهی دچار انقباض رحمی مي شويد، اين انقباضات معمولا خطري براي جنين ندارد. اما در هرحال باید با پزشک مشاوره نماييد. بسته به وضعيت سلامت و احساسات مادر،سن و نياز شيرخوار و تمايل او به شيرخوردن تصميم مي گيرند. گاهی پستان ها بیشتر حساس می شوند یا به نظر مي رسد كه شیر در3 ماهه دوم بارداري کاهش می یابد و يا مزه آن تغيير مي كند ولي اين ها دلیلي براي قطع شیردهی محسوب نمی شوند. اگر سن شيرخوار كمتر از يك سال است كاهش طبيعي توليد شير در طي بارداري، ممكن است نيازهاي تغذيه اي او را به خطر اندازد.در اين صورت توجه به روند افزايش وزن شيرخوار و استفاده از مكمل هاي غذايي توصيه مي شود. برخي شيرخواران بنا به ميل خود و يا وقتي شيرمادر كم مي شود، شيرخوردن خود را قطع مي كنند. خانم های بارداري که شیر هم می دهند باید به تغذیه و استراحت خود بيشتر توجه کنند.

 40-من به سرماخوردگي مبتلا شده ام آيا مي¬توانم شيرخوارم را باشير خودم تغذيه كنم؟
در مادر مبتلابه عفونتهاي شايع نظير سرماخوردگي و غيره ادامه شيردهي بلامانع است زيرا اگر شيرخوار مبتلا هم بشود، انتقال مواد ايمني بخش و پادتنها به او، موجب تخفيف بيماري مي شود. با رعایت نکات بهداشتی می توانید احتمال بیمار شدن شیرخوار را کم کنید. چون معمولا بیماری از طریق تماس پوستی و ترشحات بینی منتقل می شود نه از طریق شیر، بنابراین شستشوی مرتب دست ها و همچنین محدود کردن تماس های صورت به صورت لازم است. در موارد شدید می توانید از ماسک استفاده کنید و مانع انتقال بیماری از طریق تنفس،بینی و دهان خود شوید.



41-من به آبله مرغان مبتلا هستم آيا مي¬توانم شيرخوارم را باشير خودم تغذيه كنم؟
ابتلا مادر به آبله مرغان در دوران بارداری، در جنین سبب تولد نوزاد بسیار نارس می شود ودر نوزاد تازه به دنیا آمده کشنده است. اگر کودک بعد از تولد مبتلا شود به ندرت عارضه جدی دارد. اگر5 روز (يا كمتر) قبل از زايمان و يا 2 روز بعد از زايمان مبتلا به آبله مرغان شده باشيد بعضي از پزشكان توصيه به جداكردن مادر و نوزاد ميكنند. اما بيماري بيش از نيمي از نوزادان ،خفيف است. اگر مادر و پزشک توافق به جدایی کنند و پستان مادر ضايعهاي نداشته باشد مادر بايد شيرش را بدوشد و شخص ديگري آن را به نوزاد بدهد. به نوزاد نيز بايد ایمونوگلوبولین تزريق نمايند. وقتی ضایعات خشک شده اند و بعد از 72 ساعت ضایعه جدیدی ظاهر نشده شیردهی بطور مستقیم از پستان می تواند ادامه یابد.
اگر شما يك ماه بعد از تولد نوزاد، دچار بيماري شده باشيد نيازي به قطع تغذيه باشيرمادر نيست به ويژه اگر ایمونوگلوبولین هم بهشيرخوار تزريق شده باشد. همچنین شیرخوار نباید تا زمانی که ضایعات پوستی خشک نشده اند ، در تماس مستقیم با آن ها باشد .

42-من به ویروس تبخال مبتلا هستم آيا مي¬توانم شيرخوارم را باشير خودم تغذيه كنم؟

گرچه ویروس تبخال برای نوزاد کشنده است و تبخال ژنیتال می تواند به پستان منتقل شود، اما اگر زخم پوشيده شود و دور از دسترس و تماس كودك قرار گيرد، شيردهي بلامانع است. شستن دستها قبل از بغل كردن شيرخوار و همچنین بعد از هر بار تماس با زخم ضروري است. در صورتي كه ضايعه تبخال روي پستان باشد ولی بتوان با پوشاندن آن را دور از دسترس کودک قرار داد، شیردهی بلامانع است. اگر ضایعه روی نوك يا هاله پستان باشد، قطع موقت شيردهي از پستان تا بهبود ضايعه لازم است. این عفونت به راحتی از سایر اعضا خانواده هم می تواند به شیرخوار منتقل شود پس احتیاط کنید چون ابتلا به این عفونت در نوزاد (شیرخوار زیر 4هفته) کشنده است.



43-در صورت درمان قبلی سرطان پستان مادر ، آيا شیردهی منع می شود ؟

حاملگی بعد از درمان سرطان پستان ، سبب افزایش خطر عود سرطان نشده است و این موضوع حتی ممکن است به عنوان مزیتی برای بقاء بیمار مطرح باشد. توصیه می شود که زنان تا 5 سال بعد از درمان سرطان پستان حامله نشوند . اگر زنی زودتر از این مدت حامله شود، معمولاً قادر به شیردهی به شیرخوار به کمک پستان سالم و غیرسرطانی خود می باشد و در برخی موارد اگر جراحی یا رادیوتراپی م

ی بوجود نیاورده ، می تواند از هر دو پستان شیر بدهد. البته رادیوتراپی بعد از توده برداری ممکن است منجر به تولید ناکافی شیر در پستان بیمار شود.
مادران مبتلا به سرطان پستان نباید درمان خود را به تعویق اندازند. زنانی که در دوران شیردهی تحت شیمی درمانی قرار می گیرند باید در هر مرحله درمان، شیر خود را دوشیده و دور بریزند تا زمانی که اثرات این داروها به طور کامل از بدن زدوده و پاک شود.در هر حال و بسته به نوع درمان، پزشک توصیه های لازم را ارائه خواهد کرد.  
 
    
44-شيرخوارم  دچار زردي شده است آيا مي¬توانم او را با شير خودم تغذيه كنم؟

زرد شدن نوزاد که معمولا در روز دوم یا سوم تولد ظاهر شده و روز دهم برطرف می گردد زردی فیزیولوژیک نامیده می شود و بسیار شایع است و حاکی از بیماری نمی باشد.
در بیشتر نوزادان مبتلا به زردی و افزايش بیلی روبین، تغذیه با شیر مادر باید بدون وقفه ادامه یابد. آغوز به دفع مدفوع اولیه نوزاد و در نتیجه دفع بیلی روبین اضافی از بدن نوزاد و کاهش زردی او کمک می کند.
در شرایط خاص و نادر که زردي بسيار شدید می باشد ممکن است نیاز به قطع موقت شیردهی باشد. برای حفظ تداوم توليد شير و تغذيه طفل، در زمان جدایی از شیرخوار بايد شیرتان را مرتب با دست یا  شيردوش بدوشيد. در صورتی که نوزاد در بخش مراقبت هاي ويژه نوزادان بستری شود، بايد كاركنان بخش، آموزش دراين زمينه را در اختيار شما قرار دهند و در ساير موارد اين آموزش بايد قبل از ترخيص مادر از بيمارستان انجام شده و در اولين ويزيت نيز در کنار ساير مهارت هاي شيردهي تقويت شود.




45-کدام  شیرخواران نیاز به شیر جایگزین دارند؟
تغذیه انحصاری با شیرمادر الگوی طبیعی تغذیه اکثر شیرخواران است . فقط در تعداد کمی از شیرخواران ممکن است به دلایل پزشکی جایگزین شیرمادر بطور کمکی یا کامل لازم باشد. قبل از هر تصمیمی در مورد تغذیه شیرخوارتان به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کنید و هرگز با کوچکترین مشکلی در شیردهی، شیرمصنوعی را خودسرانه شروع نکنید.
فقط در تعداد بسیارکمی از شیرخواران که با نقص های متابولیکی نادر متولد می شوند، نباید شیرمادر و یا هر نوع شیرمصنوعی(شیرخشک) معمولی را دریافت کنند. مثل بیماری گالاکتوزومی که باید شیرخوار با شیرمصنوعی مخصوص  تغذیه شود و در شیرخواران مبتلا به بیماری فنیل کتونوریا تغذیه نسبی با شیرمادر همراه با شیرمصنوعی مخصوص این بیماری تحت نظر مداوم پزشک توصیه می شود.

46- شيرخوارم  دچار اسهال  شده است آيا مي¬توانم او را با شير خودم تغذيه كنم؟
شیرمادر خواران به مراتب کمتر از بچه هایی که با شیرمصنوعی یا شیرگاو تغذیه می شوند دچار اسهال می شوند. از علل اسهال در شیرخواران حساسیت های غذایی و در رأس آن ها حساسیت به شیرگاو است. پس تغذیه انحصاری شیرخوار با شیرمادر را در 6 ماه اول رعایت کنید که او را در برابر عفونت ها محافظت می کند.
شیرخوار مبتلا به اسهال باید مکررا با شیرمادر تغذیه شود. تغذیه مکرر با شیرمادر مایعات، مواد مغذی و عوامل ایمنی بخش و حفاظتی مورد نیاز شیرخوار را تامین می کند. بعلاوه فاکتورهای رشد موجود در شیرمادر به جبران رشد ناشی از آسیب روده کمک می کنند. شیرخوار بالاتر از 6 ماه علاوه بر شیرمادر و محلول ORS به ادامه غذاهای کمکی مناسب سن خود نیاز دارد حتی پس از بهبودی نسبی اسهال،دادن غذا و شیرمادر باید افزایش یابد.


47- آيا مي¬توانم همزمان با مصرف دارو شيرخوارم را با شير خودم تغذيه كنم؟
مصرف اکثر داروها در دوران شیردهی منعی ندارد ولی اگر منع مصرف برای یک داروی خاص وجود داشته باشد، یک داروی مناسب دیگر توسط پزشك جایگزین آن مي¬گردد. معدودي از داروها به دليل سمي بودن و ورود مقدار زياد آن در شيرمادر و آثار باليني كه براي شيرخوار دارد يا نبايد در زمان شيردهي مصرف شوند و يا بايد با نهايت احتياط مورد استفاده قرار گيرند.بهر حال در همه شرایط بویژه در بارداری و شیردهی برای مصرف دارو با پزشک مشورت نمایید.
داروهایی مثل استامینوفن،آسپیرین و مسکن های ساده،داروهای ضد فشار خون،سرماخوردگی و آنتی هیستامین ها به مقدار معمولی و مدت کوتاه و بسیاری از آنتی بیوتیک ها مانعی برای شیردادن نیستند و در صورت تجویز  پزشک می توانید مصرف نمایید.
تعداد داروهایی که منع شیردهی دارند،زیاد نیستند و اگر جایگزین ایمن تری نداشته باشند و با توصیه پزشک مجبور به استفاده از آن ها باشید باید در طول مدت شیردهی شیر خود را بدوشید و دور بریزید تا ترشح شیر ادامه داشته باشد و پس از قطع دارو به شیردهی ادامه دهید. قبل از شروع مصرف این گونه داروها می توانید چندین نوبت شیرخود را دوشیده و ذخیره کنید تا برای تغذیه شیرخوار  استفاده گردد.
به طور كلي توصيه ميشود مصرف دارو توسط مادر بلافاصله بعد از اتمام يك وعده شيردادن باشد. و  در مورد داروهايي كه يك بار در شبانه روز مصرف ميشوند بهتر است زمان مصرف، قبل از طولانيترين خواب كودك باشد كه معمولاً در شب است.


48-من دیابت دارم آيا مي¬توانم شيرخوارم را با شير خودم تغذيه كنم؟
در دیابت وابسته به انسولین (نوع1) باید تزریق روزانه را انجام داده و رژیم غذایی را رعایت کنید. شیر دادن مزایای فراوانی برای مادران دیابتیک دارد. از جمله:آرامش مادر،کاهش ابتلا شیرخوار در آینده به دیابت،کاهش بروز عفونت ها در شیرخوار، کنترل بهتر دیابت... شروع تغذیه با شیرمادر بلافاصله پس از زایمان از کاهش قند خون نوزاد جلوگیری می کند. مادر دیابتیک در دوران بارداری و شیردهی به مراقبت های دقیق نیاز دارد. مشورت با پزشک متخصص زنان،رژیم درمانی و متخصص کودکان ضروری است.


49-من به سل مبتلا هستم آيا مي¬توانم شيرخوارم را باشير خودم تغذيه كنم؟
در مادراني كه فقط تست آنان مثبت است و سل فعال ندارند تغذيه كودك با شيرمادر بلامانع است. اگر مبتلا به سل فعال هستيد، نوزاد بايد بلافاصله پس از تولد از مادر جدا شود زيرا انتقال ميكروب سل از طريق تنفس است. چون ميكروب سل در شير ترشح نميشود لذا ميتوانيد شيرتان را بدوشيد تا توسط فرد ديگري به نوزاد داده شود. به محض شروع درمان و تشخيص غير واگير بودن بيماري يعني منفي شدن خلط مادر كه معمولاً تا 2 هفته پس از شروع درمان طول ميكشد تغذيه مستقيم هم ميتواند شروع شود.


50-من به سرخجه مبتلا هستم آيا مي¬توانم شيرخوار خود را باشير خودم تغذيه كنم؟
مادر مبتلا به سرخجه می تواند به شیردهی ادامه دهد . در واقع به مقاومت شیرخوار کمک کرده و واکسیناسیون طبیعی برای شیرخوارش فراهم می کند.

عنوان‌ها
موضوع های سلامت
آرشیو کمپین های سلامتی
بسته های اطلاعاتی و آموزشی
کنگره ها و جشنواره های سلامت
مسابقه های سلامتی
صفحه اصلی|نقشه سايت|ارتباط با ما|درباره ما|خبرهای سلامت